Elon Musk është bërë personi i parë në botë që kalon pragun e pasurisë prej një trilion dollarësh, pas hyrjes historike të SpaceX në bursë. Rritja e menjëhershme e aksioneve të kompanisë hapësinore e ka çuar pasurinë e tij në një nivel që deri vonë dukej i paimagjinueshëm.
Elon Musk, njeriu që për më shumë se dy dekada e ka lidhur emrin me raketat, makinat elektrike, internetin satelitor dhe inteligjencën artificiale, ka hyrë në histori si trilioneri i parë në botë, shkruan Vrojtuesi.
Kjo ndodhi pasi SpaceX, kompania e tij hapësinore, nisi tregtimin në tregjet financiare me një nga ofertat më të mëdha publike të parë ndonjëherë. Aksionet e kompanisë shënuan rritje menjëherë pas daljes në bursë, duke e çuar vlerën e SpaceX në rreth 2 trilionë dollarë.
Pjesa më e madhe e kësaj pasurie nuk është para e gatshme në bankë, por vlerë aksionesh. Musk zotëron një pjesë të madhe të SpaceX, ndërsa pasuria e tij plotësohet edhe nga aksionet në Tesla dhe kompani të tjera që ai i ka ndërtuar ose udhëhequr ndër vite.
Megjithatë, edhe si pasuri “në letër”, ky është një moment historik. Për herë të parë, një individ ka kaluar pragun simbolik të një trilioni dollarëve, një shifër që shkruhet me 12 zero: 1,000,000,000,000.
Rruga deri këtu nuk ka qenë e shkurtër. Musk nuk u bë trilioner brenda natës. Ai e ndërtoi pasurinë e tij përmes disa basteve të mëdha, shpesh të rrezikshme, në fusha ku shumë të tjerë nuk besonin se mund të kishte sukses.
Hapi i parë i madh erdhi me internetin. Në fund të viteve ’90, Musk ishte pjesë e kompanisë që më vonë u bë PayPal. Shitja e saj te eBay i dha atij kapitalin e parë të madh. Por në vend që ta ruante pasurinë, ai zgjodhi ta rrezikonte pothuajse të gjithën në dy drejtime që atëherë dukeshin të pamundura: makina elektrike dhe raketa private.
Tesla ishte një bast kundër industrisë tradicionale të automobilave. Në kohën kur makinat elektrike shiheshin si projekt i vogël dhe jo si e ardhmja e transportit, Musk investoi te Tesla dhe e shtyu kompaninë drejt prodhimit masiv. Për vite me radhë, Tesla u përball me vonesa, humbje dhe dyshime të mëdha nga investitorët. Por kur tregu filloi të besonte se makinat elektrike do të bëheshin pjesë qendrore e industrisë, vlera e Tesla-s u rrit fuqishëm dhe Musk u bë njeriu më i pasur në botë.
Por kompania që tash e ka çuar përtej pragut të trilionerit është SpaceX.
SpaceX u themelua me një ide që dukej pothuajse e çmendur: ta ulte koston e udhëtimit në hapësirë dhe, në një të ardhme më të largët, ta bënte njerëzimin një specie që mund të jetojë edhe jashtë Tokës. Fillimet ishin të vështira. Raketat e para dështuan disa herë. Kompania ishte pranë kolapsit financiar. Vetë Musk ka pranuar më herët se SpaceX dhe Tesla kanë qenë në momente kur mund të dështonin plotësisht.
Kthesa erdhi kur SpaceX arriti të zhvillonte raketa të ripërdorshme. Kjo ndryshoi logjikën ekonomike të industrisë hapësinore. Në vend që raketat të përdoreshin vetëm një herë dhe të humbnin pas misionit, SpaceX arriti t’i kthente ato në Tokë dhe t’i përdorte përsëri. Kjo uli kostot dhe i dha kompanisë një avantazh të madh ndaj konkurrentëve.
Më pas erdhën kontratat me NASA-n, misionet komerciale dhe projekti Starlink, rrjeti i internetit satelitor që synon të ofrojë lidhje në zona ku interneti tradicional është i dobët ose mungon. Me Starlink, SpaceX nuk mbeti vetëm një kompani raketash. Ajo u kthye edhe në një kompani gjigante të telekomunikacionit hapësinor.
Kjo është arsyeja pse investitorët e kanë pritur hyrjen e SpaceX në bursë si një nga ngjarjet më të mëdha të dekadës në Wall Street. Për shumë prej tyre, SpaceX nuk përfaqëson vetëm hapësirën, por edhe internetin satelitor, teknologjinë ushtarake, inteligjencën artificiale, të dhënat globale dhe projektet e së ardhmes.
Megjithatë, vlerësimi kaq i lartë sjell edhe pikëpyetje. Disa analistë paralajmërojnë se çmimi i aksioneve mund të jetë i fryrë nga entuziazmi i tregut dhe nga emri i Musk. Nëse aksionet bien, edhe pasuria e tij mund të ulet shpejt. Kjo do të thotë se titulli “trilioner” mund të varet nga lëvizjet e përditshme të tregut.
Por, pavarësisht luhatjeve të mundshme, momenti mbetet historik. Musk është bërë simbol i një epoke ku pasuritë më të mëdha në botë nuk ndërtohen më vetëm nga nafta, bankat apo industria tradicionale, por nga teknologjia, të dhënat, hapësira dhe kontrolli mbi infrastrukturën e së ardhmes.
Nga PayPal te Tesla, nga raketat e dështuara te SpaceX në bursë, rruga e Musk ka qenë një përzierje ambicieje, rreziku, polemikash dhe suksesi të jashtëzakonshëm financiar.
Nga sot, bota e ka një trilioner. Ai është Elon Musk. Por historia e tij nuk është vetëm histori pasurie. Është edhe tregues se si teknologjia po krijon një lloj të ri pushteti ekonomik, ku një kompani mund ta ndryshojë jo vetëm një industri, por edhe renditjen e njerëzve më të pasur në historinë moderne.
Në sistemin e përdorur zakonisht në shqip, kjo shifër i referohet një bilioni dollarësh. Në anglisht njihet si “trillion”. Bëhet fjalë për një mijë miliardë dollarë, ose numrin 1 me 12 zero. /Vrojtuesi
