Çmimet globale të naftës kanë rënë ndjeshëm pas njoftimit se Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Irani kanë arritur marrëveshje për t’i dhënë fund luftës dhe për të rihapur Ngushticën e Hormuzit. Reagimi i tregjeve ishte i menjëhershëm, me naftën Brent që ra rreth 4 për qind, ndërsa nafta amerikane WTI shënoi rënie edhe më të madhe.
Sipas raportimeve ndërkombëtare, Brent, që përdoret si standard global për çmimin e naftës, ra në rreth 83 deri në 84 dollarë për fuçi. Ndërkohë, West Texas Intermediate, standardi amerikan i naftës, ra në rreth 81 dollarë për fuçi. Këto nivele janë ndër më të ulëtat e muajve të fundit, pas një periudhe të gjatë pasigurie për furnizimin global me energji, shkruan Vrojtuesi.
Rënia erdhi pasi kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, njoftoi se marrëveshja mes SHBA-së dhe Iranit është arritur pas bisedimeve intensive. Më pas, presidenti amerikan Donald Trump e konfirmoi marrëveshjen, duke deklaruar se Ngushtica e Hormuzit do të hapet për qarkullimin e anijeve dhe se bllokada detare amerikane do të hiqet menjëherë.
Ngushtica e Hormuzit është një nga pikat më të rëndësishme të transportit të energjisë në botë. Përmes saj kalon një pjesë e madhe e naftës dhe gazit të lëngshëm që furnizon tregjet ndërkombëtare. Për këtë arsye, çdo tension në atë zonë reflektohet shpejt në çmimet globale të naftës, ndërsa çdo sinjal për rihapje ul frikën për mungesë furnizimi.
BBC raportoi se marrëveshja u njoftua fillimisht nga kryeministri i Pakistanit, i cili tha se palët kanë rënë dakord për ndërprerjen e menjëhershme dhe të përhershme të operacioneve ushtarake. Ai shtoi se ceremonia zyrtare e nënshkrimit pritet të mbahet më 19 qershor në Zvicër.
Trump, në reagimin e tij, tha se marrëveshja me Republikën Islamike të Iranit “është e kompletuar” dhe përdori një formulim të drejtpërdrejtë për tregjet e energjisë. Ai shkroi se autorizon hapjen e Hormuzit dhe heqjen e bllokadës detare, duke shtuar: “Anijet e botës, ndizni motorët. Le të rrjedhë nafta.”
Pikërisht kjo fjali u lexua nga tregjet si sinjal se furnizimet përmes një prej korridoreve më të rëndësishme detare mund të rifillojnë. Në tregjet e naftës, çmimi nuk ndikohet vetëm nga sasia reale e prodhimit, por edhe nga frika për ndërprerje të mundshme. Kur rreziku gjeopolitik bie, zakonisht bie edhe ajo që quhet “premium i rrezikut”, pra pjesa shtesë e çmimit që investitorët paguajnë për pasigurinë.
Megjithatë, rënia e çmimeve nuk do të thotë domosdoshmërisht se karburantet do të lirohen menjëherë në çdo vend. Çmimet në pompa zakonisht ndikohen me vonesë nga lëvizjet në bursat ndërkombëtare, sepse varen edhe nga stoqet ekzistuese, taksat, kursi i valutës, kostot e transportit dhe politika e kompanive të karburanteve.
Në këtë fazë, tregjet po reagojnë më shumë ndaj pritjes se Hormuzi do të rihapet dhe se furnizimi global do të stabilizohet. Nëse marrëveshja zbatohet pa pengesa, rënia e çmimeve mund të vazhdojë ose të paktën të zbusë presionin që kishte rënduar tregjet gjatë krizës. /Vrojtuesi
