Pak orë pasi kishte paralajmëruar sulme të reja kundër Iranit, Donald Trump ndryshoi tonin dhe doli para mbështetësve me një mesazh krejt tjetër: lufta, sipas tij, kishte marrë fund. Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës tha se Washingtoni dhe Teherani janë dakorduar në parim dhe janë pranë finalizimit të një marrëveshjeje, sipas së cilës Irani do të angazhohej të mos zotërojë kurrë armë bërthamore.
Deklarata e tij u bë të enjten mbrëma, pasi më herët kishte njoftuar anulimin e sulmeve të reja që ishin planifikuar kundër Iranit. Trump tha se dokumentet e marrëveshjes janë pothuajse të finalizuara dhe se nënshkrimi mund të bëhet gjatë ditëve të ardhshme, me mundësi që ceremonia të zhvillohet në Evropë, raporton CNN.
“Nuk e di nëse keni dëgjuar, por sot i dhamë fund luftës me Iranin. Ata ranë dakord që të mos kenë kurrë armë bërthamore, gjë për të cilën ne kemi këmbëngulur. Sot i mbyllëm çështjet me Iranin. Njerëzit do të fillojnë të kthehen në shtëpi shumë shpejt”, deklaroi Trump para mbështetësve të tij.
Sipas presidentit amerikan, pjesa më e rëndësishme e marrëveshjes lidhet me programin bërthamor iranian. Ai tha se Uashingtoni ka kërkuar garanci të plota që Irani të mos zhvillojë, të mos blejë dhe të mos sigurojë në asnjë formë armë bërthamore.
“Gjëja më e rëndësishme është se në Iran nuk do të ketë armë bërthamore. Kjo do të thotë se ata jo vetëm që nuk do t’i zhvillojnë, por as nuk do t’i blejnë”, tha Trump.
Ai tregoi se gjatë negociatave kishte kërkuar që në tekst të përfshihej edhe ndalimi i blerjes së armëve bërthamore, jo vetëm zhvillimi i tyre nga Irani.
“Kishin një klauzolë sipas së cilës nuk do të zhvillonin armë. I pyeta: ‘Po për blerjen çfarë ndodh?’. Më thanë se kjo nuk ishte përfshirë. Dy ditë më vonë, pranuan edhe këtë. Morëm gjithçka që donim”, shtoi Trump.
Megjithatë, Teherani nuk e ka konfirmuar se marrëveshja është finalizuar. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmail Baghaei, ka thënë për agjencinë shtetërore iraniane IRNA se raportimet për një marrëveshje përfundimtare janë ende spekulime. Ai tha se Irani nuk ka marrë vendim final dhe se nuk do të bëjë kompromis për ato që i konsideron “vija të kuqe”.
Kjo mospërputhje mes deklaratave të Washingtonit dhe Teheranit e lë marrëveshjen ende në një fazë të ndjeshme. Trump po e paraqet atë si fund të luftës, ndërsa Irani po flet me më shumë kujdes dhe po shmang konfirmimin zyrtar.
Në anën tjetër, Trump ka thënë se marrëveshja pritet të ketë ndikim edhe në tregjet ndërkombëtare. Një nga pikat kyçe lidhet me Ngushticën e Hormuzit, rruga detare nga ku kalon një pjesë e madhe e naftës dhe gazit në botë. Bllokimi dhe tensionet në këtë zonë kishin rritur çmimet e energjisë dhe kishin shtuar frikën për një krizë më të gjerë ekonomike.
Sipas Trumpit, marrëveshja do t’i hapë rrugë edhe kthimit të ushtarëve amerikanë nga rajoni. Ai tha se njerëzit “do të fillojnë të kthehen në shtëpi shumë shpejt”, duke e paraqitur këtë si një nga rezultatet kryesore të marrëveshjes.
Lufta mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit kishte nisur më 28 shkurt 2026, pas një vale sulmesh amerikano-izraelite ndaj objektivave ushtarake dhe bërthamore iraniane. Në sulmet e para u goditën baza ushtarake, sisteme të mbrojtjes ajrore, objekte të lidhura me programin bërthamor dhe pjesë të udhëheqjes iraniane.
Sipas raportimeve ndërkombëtare, në valën e parë të sulmeve u vra edhe udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei, bashkë me disa zyrtarë të lartë ushtarakë dhe të sigurisë. Vrasja e tij e futi Iranin në një periudhë pasigurie të madhe politike dhe e rriti ndjeshëm rrezikun për përhapjen e konfliktit në gjithë rajonin.
Irani u përgjigj me sulme ndaj bazave amerikane në Lindjen e Mesme dhe me veprime ushtarake në zonën e Gjirit Persik. Në javët që pasuan, sulmet ajrore, dronët, raketat dhe bllokimi i anijeve në Ngushticën e Hormuzit e mbajtën rajonin në gjendje të vazhdueshme alarmi.
Në prill ishte shpallur një armëpushim i brishtë, por ai nuk solli ndalje të plotë të luftimeve. Përplasjet vazhduan në disa zona, ndërsa palët akuzuan njëra-tjetrën për shkelje të marrëveshjeve të përkohshme. Çështjet më të ndjeshme mbetën programi bërthamor iranian, roli i Iranit në rajon, grupet e mbështetura nga Teherani dhe siguria e rrugëve detare të energjisë.
Ditët e fundit, tensionet u rritën sërish pasi Trump paralajmëroi se SHBA-ja mund të godiste Iranin “shumë fort” dhe përmendi mundësinë e marrjes së ishullit Kharg, një pikë kyçe për eksportet iraniane të naftës. Vetëm disa orë më vonë, ai njoftoi se i kishte anuluar sulmet, duke thënë se palët ishin shumë afër një marrëveshjeje./Vrojtuesi
