Një bashkëpunim ndërkombëtar kërkimor ka arritur të identifikojë mekanizmin biologjik që qëndron pas një efekti anësor jashtëzakonisht të rrallë, por të rëndë, të lidhur me disa vaksina kundër COVID-19.
Studimi, i publikuar më 11 shkurt 2026 në revistën prestigjioze New England Journal of Medicine, shpjegon se si në raste shumë të kufizuara, sistemi imunitar prodhon antitrupa që nxisin mpiksje të rrezikshme të gjakut, transmeton Vrojtuesi.
Ky zbulim ofron një shpjegim të detajuar mbi atë që shkencëtarët e quajnë “gabim” të sistemit imunitar, duke ndihmuar në kuptimin e sindromës VITT, e cila preku një numër shumë të vogël njerëzish gjatë pandemisë.
Hulumtimi u udhëhoq nga Dr. Jing Jing Wang nga Universiteti Flinders në Australi, në bashkëpunim me shkencëtarë nga Kanadaja dhe Gjermania. Ekipi analizoi mostrat e gjakut të 21 pacientëve që kishin zhvilluar këtë reaksion, si dhe të dhënat gjenetike të 100 personave të tjerë me të njëjtën gjendje.
Për të arritur në përfundime, studiuesit përdorën teknologji të lartë të spektrometrisë së masës për të “lexuar” sekuencën e saktë të antitrupave në gjak. Ky proces është i ngjashëm me gjetjen e një kodi specifik gjenetik që tregon saktësisht se si dhe pse antitrupat fillojnë të sillen në mënyrë të dëmshme.
Zbulimi kryesor i këtij studimi tregon se ky fenomen nuk është i rastësishëm, por kërkon një përputhje të rrallë faktorësh biologjikë.
Studiuesit vërejtën se një proteinë e virusit e quajtur pVII, e cila gjendet në vaksinat me adenovirus si AstraZeneca apo Johnson & Johnson, ka një ngjashmëri të madhe strukturore me një proteinë njerëzore të gjakut të quajtur PF4.
Te njerëzit me një përbërje specifike gjenetike, sistemi imunitar e ngatërron proteinën njerëzore me atë të virusit përmes një procesi të njohur si mimikri molekulare.
Gjatë krijimit të mbrojtjes, trupi pëson një ndryshim të vogël ose mutacion në antitrupa, i cili bën që ata të sulmojnë proteinën tonë të gjakut, duke shkaktuar aktivizimin e trombociteve dhe formimin e mpiksjeve të gjakut.
Kjo shpjegon pse ky problem u shfaq vetëm te rreth 1 në 200,000 njerëz, pasi kërkohet që personi të ketë njëkohësisht edhe kodin e duhur gjenetik edhe të pësojë këtë mutacion specifik të rrallë.
Megjithëse mekanizmi tani është i qartë, shkenca ende nuk ka përgjigje për të gjitha pyetjet që lindin nga ky zbulim.
Për shembull, mbetet ende e paqartë se pse ky mutacion specifik ndodh vetëm te disa individë me këtë prirje gjenetike, ndërsa te pjesa dërrmuese e tyre nuk shfaqet asnjëherë.
Gjithashtu, roli i faktorëve të tjerë të jashtëm, si infeksionet e mëparshme virale, gjendja e përgjithshme imunitare ose elementët mjedisorë, nuk është plotësisht i kuptuar dhe kërkon kërkime të mëtejshme.
Studimi ka gjithashtu disa kufizime të rëndësishme që duhen pasur parasysh gjatë interpretimit të rezultateve.
Për shkak se ky efekt anësor është ekstremisht i rrallë, numri i pacientëve të analizuar drejtpërdrejt është relativisht i vogël, gjë që vështirëson nxjerrjen e përfundimeve absolute për çdo rast të mundshëm.
Për më tepër, rezultatet lidhen fort me variante gjenetike që janë më të shpeshta te njerëzit me origjinë evropiane, prandaj dinamika mund të ndryshojë në popullsi të tjera globale që kanë profil të ndryshëm gjenetik.
Impakti i këtij zbulimi është i madh për sigurinë e mjekësisë në të ardhmen, pasi u ofron prodhuesve të vaksinave një hartë të qartë se si të veprojnë në të ardhmen.
Duke e ditur saktësisht se cila pjesë e adenovirusit shkakton këtë ndërveprim problematik, shkencëtarët mund të modifikojnë vaksinat e ardhshme për sëmundje si Ebola apo Malaria që të jenë edhe më të sigurta pa humbur efektivitetin e tyre.
Ky informacion ndihmon gjithashtu në kuptimin më të mirë të proceseve të tjera autoimune ku një përgjigje normale imunitare kthehet papritur në një reagim të dëmshëm për trupin.
Ky hulumtim ndihmon në përmirësimin e sigurisë vaksinale duke ofruar zgjidhje konkrete për të parandaluar ngjarje të tilla në të ardhmen. Edhe pse rezultatet sqarojnë një mekanizëm të rrezikshëm, vlerësimi i përgjithshëm për dobinë e vaksinimit mbetet i lartë. /Vrojtuesi
