Në një epokë ku satelitët dhe teknologjia kanë dokumentuar pothuajse çdo cep të planetit, thellësitë e Amazonës vazhdojnë të ruajnë sekrete njerëzore që sfidojnë imagjinatën tonë moderne.
Eksploruesi dhe mbrojtësi i mjedisit, Paul Rosalie, ka publikuar pamjet e para me cilësi të lartë të asaj që konsiderohet si fisi më i madh i pakontaktuar në botë, i vendosur në thellësi të xhunglës së Amazonës.
Ky material filmik, i cili për herë të parë vjen me një cilësi të lartë, tregon anëtarët e fisit duke ndërvepruar me një grup eksploruesish në bregun e një lumi, emri i të cilit nuk është bërë publik, për arsye të sigurisë së anëtarëve të këtij fisi.
Deri më sot, shumica e dëshmive vizuale për këto grupe ishin të turbullta, të marra nga distanca të mëdha ose me pajisje të thjeshta celulare.
Skenat e kapura tregojnë burrat e fisit, të armatosur me shtiza, harqe dhe shigjeta, duke iu afruar me kujdes të huajve.
Fillimisht, sjellja e tyre reflekton një përzierje të vigjilencës ekstreme dhe kuriozitetit.
Megjithatë, në një kthesë të papritur, gjuetarët ulin armët dhe afrohen drejt grupit të eksploruesve, madje disa prej tyre shfaqen duke buzëqeshur para kamerës, një moment ky që thyen perceptimin e zakonshëm për këto fise si agresive ndaj botës së jashtme.
Rreziku i “vdekjes nga kontakti”
Pavarësisht rëndësisë dokumentare, Rosalie ka refuzuar të bëjë të ditur lokacionin e saktë të fisit.
Gjatë një interviste në podcast-in e Lex Fridman, ai shpjegoi se ky vendim është marrë për të mbrojtur fisin nga kontaktet e mëtejshme që mund të rezultojnë fatale.
“Ky material nuk është treguar kurrë më parë. Është një premierë botërore,” tha Rosalie, duke theksuar se këta njerëz nuk kanë imunitet ndaj sëmundjeve të rëndomta të botës sonë, si gripi apo lija, të cilat për ta mund të jenë vdekjeprurëse për ta, transmeton Vrojtuesi.
Sipas organizatës “Survival International”, ekzistojnë rreth 196 grupe indigjene të pakontaktuara në mbarë botën. Shumica e tyre jetojnë në zonat ndërkufitare të Amazonës, veçanërisht në Peru dhe Brazil. Ky fis specifik besohet të jetë pjesë e popullsisë Mashco Piro, një nga grupet më të mëdha që ka rezistuar ndaj integrimit me botën moderne për dekada të tëra.
Influencuesit: Një kërcënim i ri teknologjik
Raportet e fundit nga organizatat e të drejtave të indigjenëve paralajmërojnë se influencuesit e rrjeteve sociale mund të jenë një nga rreziqet më të mëdha për këta popuj.
Personat që kërkojnë famë duke hyrë ilegalisht në territoret e mbrojtura po bëhen një kërcënim serioz për mbijetesën e këtyre grupeve.
“Survival International” përmend rastin e influencuesit amerikan Mykhailo Viktorovych Polyakov, i cili vitin e kaluar tentoi të kontaktonte fisin e izoluar në ishullin North Sentinel në Indi, duke u ofruar atyre pije të gazuara dhe kokos.
Polyakov u arrestua nga autoritetet indiane për shkelje të ligjeve të mbrojtjes dhe, ndonëse aktualisht është liruar me kusht, ai rrezikon një dënim të gjatë me burg.
Historia e trishtë e fisit Mashco Piro
Fisi Mashco Piro ka një histori të dhimbshme të shkruar me gjak. Në fund të viteve 1800, bota perëndimore u përfshi nga një çmenduri e vërtetë për atë që u quajt “ari i zi” i xhunglës, bëhej fjalë për gomën natyrale.
Me shpikjen e gomave të para për makina dhe biçikleta, industrialistët e pasur, të njohur si “Baronët e Gomës”, dërguan ushtri private mercenarësh në thellësi të Amazonës për të zaptuar çdo pemë gome.
Për këta tregtarë të pamëshirshëm, fiset indigjene si Mashco Piro nuk ishin njerëz, por thjesht “punëtorë pa pagesë”.
Kush refuzonte të mblidhte lëngun e pemëve në kushte skllavërie, masakrohej në vend, ndërsa fshatra të tëra digjeshin për t’u hapur rrugë lëvizjeve tregtare. Ky gjenocid i heshtur i ktheu lumenjtë e Amazonës në thertore njerëzore.
Të tmerruar nga dhuna dhe sëmundjet që sollën të huajt, anëtarët e fisit Mashco Piro që arritën t’u shpëtonin plumbave, u larguan drejt zonave më të paarritshme dhe më të egra të pyllit, aty ku asnjë njeri me armë apo me veshje moderne nuk mund t’i gjente.
Për më shumë se 150 vjet, ata e kthyen izolimin në të vetmen armë mbrojtëse, duke krijuar një kulturë të bazuar te heshtja dhe mosbesimi total ndaj botës sonë.
Çdo brez i ri rritej me tregimet e tmerrit për “njerëzit e bardhë” që vrisnin për lëkurën e pemëve. Prandaj, pamjet e sotme ku ata shfaqen duke u afruar pa armë dhe duke buzëqeshur, shënojnë thyerjen e një muri frike shekullore që u ndërtua mbi gjakun e paraardhësve të tyre.
Megjithatë, vitet e fundit, ata janë parë gjithnjë e më shpesh në brigjet e lumenve. Ekspertët sugjerojnë se prerja ilegale e pyjeve dhe trafiku i drogës po ua ngushtojnë territorin, duke i detyruar të dalin në zona të hapura për të kërkuar ushqim ose vegla metalike.
Kritikë edhe për ikonat e dokumentarëve
Raporti i “Survival International” nuk kursen as figura të njohura si David Attenborough. Në vitin 1971, ai iu bashkua një patrulle qeveritare në Papua Guinenë e Re për të filmuar një fis të pakontaktuar. Ky moment sot cilësohet si një “takim i pamatur” që mund të kishte transmetuar patogjenë vdekjeprurës te popullsia vendase, duke vënë në pikëpyetje etikën e kineastëve përballë jetës njerëzore.
Sot, rreth 65% e këtyre fiseve kërcënohen nga prerja e pyjeve, 40% nga minierat dhe 20% nga agrobiznesi. Nëse qeveritë e Amerikës Latine nuk ndërmarrin hapa konkretë për të krijuar “zona të ndaluara” dhe për të zbatuar politikat e mos-kontaktit, kërkimet e “Survival International” konkludojnë se gjysma e këtyre grupeve mund të fshihet nga faqja e dheut brenda 10 viteve të ardhshme.
Ruajtja e këtyre komuniteteve nuk është vetëm një çështje e të drejtave të njeriut, por edhe një domosdoshmëri për diversitetin kulturor të planetit. Pamjet e Rosalie shërbejnë si një thirrje për zgjim, se këta njerëz nuk janë “fise të humbura”, por shoqëri të gjalla që meritojnë të jetojnë sipas rregullave të tyre, pa frikën e një bote që shpesh i sheh vetëm si objekte studimi ose barriera për zhvillim.
Mbrojtja e tyre nuk kërkon ndërhyrjen tonë, por pikërisht të kundërtën, lënien e tyre në qetësi dhe respektimin e kufijve të pyllit që ata e quajnë shtëpi. /Vrojtuesi
