Gjatë natës mes 31 janarit dhe 1 shkurtit 2026, banorët e Shën Petersburgut dhe rajonit të Moskës në Rusi u habitën nga një dukuri e rrallë qiellore, ku katër hëna u shfaqën njëkohësisht në kupën qiellore.
Ky fenomen, i njohur shkencërisht si paraselene ose “moon dogs” (qentë e hënës), është një iluzion optik i shkaktuar nga thyerja e dritës së hënës përmes kristaleve të akullit në atmosferë. Ngjarja u dokumentua masivisht në rrjetet sociale, duke nxitur debate mbi vërtetësinë e pamjeve.
Raportimet e para dhe mospërputhja e datave
Rrjeti mediatik bjellorus Nexta TV, i cili operon nga selia e tij në Varshavë të Polonisë, raportoi se fenomeni u vëzhgua fillimisht mbi Moskë natën e 31 janarit.
🌑🌕🌑A rare phenomenon — a “paraselene” — was observed overnight over Moscow and the surrounding region
A paraselene, an optical illusion in which multiple Moon disks appear, occurs when light from the real Moon is refracted by flat ice crystals high in the atmosphere above the… pic.twitter.com/mRfzRu1Ilb
— NEXTA (@nexta_tv) January 31, 2026
Ndërkohë, media ruse RT njoftoi se “katër hëna janë shfaqur mbi Shën Petersburg” më 1 shkurt, duke publikuar video që tregonin pika të ndritshme rreth hënës kryesore. Kjo mospërputhje datash lidhet me kohëzgjatjen e fenomenit gjatë natës dhe momentin kur videot u bënë virale në platforma të ndryshme.
Four moons appear over Russia’s St. Petersburg
The spectacle, known as a paraselene, was created by moonlight bending through ice crystals in the frosty atmosphere pic.twitter.com/J5C5h4uDx8
— RT (@RT_com) February 1, 2026
Shpjegimi gjuhësor i këtij “fenomeni”
Për të sqarur natyrën e kësaj dukurie, mediat i janë referuar fjalorit prestigjioz britanik “Collins”, i cili njihet botërisht si një nga autoritetet më të mëdha për terminologjinë shkencore dhe gjuhësore. Sipas këtij fjalori, “paraselene” është një iluzion optik që krijon pamjen e një hëne të dytë.
Kjo ndodh kur drita e hënës kalon përmes kristaleve të sheshta të akullit në shtresat e larta të atmosferës. Këto kristale shërbejnë si prizma që përthyhen dritën dhe krijojnë pika të ndritshme (hëna false) në të dyja anët e hënës reale.
Inteligjenca Artificiale dhe versionet kontradiktore
Përdoruesit e rrjeteve sociale kërkuan ndihmën e Grok, asistentit të inteligjencës artificiale të kompanisë xAI, për të konfirmuar vërtetësinë e pamjeve. Megjithatë, përgjigjet e inteligjencës artificiale ishin disi konfuzuese.
Në njërin prej reagimeve, Grok u shpreh: “Po, është reale. Kjo është një paraselene, një iluzion optik i shkaktuar nga drita e hënës që thyhet përmes kristaleve të akullit në atmosferë, duke krijuar ‘hëna artificiale’. U vëzhgua në Shën Petersburg më 1 shkurt 2026, siç është raportuar nga burime të shumta”, theksoi asistenti digjital Grok.
Sidoqoftë, në një ndërveprim tjetër, Grok sugjeroi se pamjet mund të ishin një “varg satelitësh Starlink” të SpaceX, duke argumentuar se shfaqja sekuenciale e pikave të dritës i përshtatet më shumë lëvizjes së satelitëve sesa një efekti statik haloje.
Shkenca dhe skepticizmi online
Shkenca e fizikës atmosferike sqaron se kristalet e akullit në retë e larta “Cirrus” kanë formë gjashtëkëndore. Kur këto kristale bien përmes ajrit me faqet e tyre të sheshta të orientuara horizontalisht, ato thyejnë dritën në një kënd prej 22 gradësh, duke krijuar “hënat” anësore.
Disa skeptikë në rrjetet sociale pretenduan se videoja virale mund të jetë krijuar me CGI (grafikë kompjuterike), duke treguar se një paraselene reale zakonisht shfaqet si pjesë e një rrethi haloje rreth hënës dhe jo si pika të izoluara që lëvizin. Megjithatë, ekspertët e motit theksojnë se kushtet e rrepta të dimrit në Rusi janë mjedisi ideal për formimin e këtyre efekteve optike.
Fenomene të ngjashme janë regjistruar edhe më parë në zona me temperatura ekstremisht të ulëta, si në Finlandë në vitin 2024 apo në rajonet e Mongolisë së Brendshme. Edhe pse duken si skena nga filmat fantastiko-shkencorë, këto “hëna” janë thjesht një lojë e dritës dhe akullit, që nuk paraqesin asnjë rrezik për planetin.
Dukuritë e tilla mbeten të rralla pasi kërkojnë një kombinim perfekt të hënës së plotë, temperaturave nën zero dhe pranisë së reve të larta me kristale të pastra akulli. Me rritjen e vëzhgimeve amatore përmes telefonave inteligjentë, këto ngjarje po dokumentohen gjithnjë e më shpesh, duke ushqyer debatin mes shkencës dhe teorive të ndryshme në internet. /Vrojtuesi
